kí sinh vật
Định nghĩa
- Danh từ:
- Sinh vật sống nhờ vào sinh vật khác: "kí sinh vật" chỉ một sinh vật sống bám vào hoặc bên trong một sinh vật khác (gọi là vật chủ) để lấy chất dinh dưỡng, thường gây hại cho vật chủ.
- Kẻ ăn bám (nghĩa bóng): Trong văn nói, "kí sinh vật" đôi khi được dùng để chỉ người sống dựa dẫm, không tự lực cánh sinh.
Ví dụ sử dụng
Nghĩa sinh học:
- Giun đũa là một loại kí sinh vật sống trong ruột người. (Giun đũa là sinh vật sống nhờ vào ruột người để tồn tại.)
- Kí sinh vật thường gây bệnh cho vật chủ của chúng. (Sinh vật sống ký sinh thường làm hại đến sức khỏe sinh vật bị ký sinh.)
Nghĩa bóng:
- Anh ta bị coi là kí sinh vật trong gia đình vì không chịu làm việc. (Anh ta bị xem là kẻ ăn bám vì không chịu lao động.)
Các cách sử dụng nâng cao
"kí sinh vật nội bào": sinh vật sống ký sinh bên trong tế bào của vật chủ.
- Virus là một dạng kí sinh vật nội bào điển hình. (Virus chỉ có thể sinh sản bên trong tế bào của vật chủ.)
"kí sinh vật cơ hội": sinh vật chỉ gây bệnh khi vật chủ suy yếu.
- Nấm Candida là kí sinh vật cơ hội thường gây nhiễm trùng ở người suy giảm miễn dịch. (Nấm Candida chỉ phát triển thành bệnh khi hệ miễn dịch yếu.)
Biến thể và từ gần giống
Ký sinh (tính từ, danh từ): trạng thái sống nhờ vào sinh vật khác; hành vi sống ký sinh.
- Đời sống ký sinh của loài sán dây. (Cách sống nhờ vào vật chủ của loài sán dây.)
Vật chủ (danh từ): sinh vật bị kí sinh vật sống bám vào.
- Vật chủ của muỗi là con người và động vật. (Con người và động vật là nơi muỗi sống nhờ.)
Kí chủ (danh từ): từ đồng nghĩa với "vật chủ", thường dùng trong ngữ cảnh sinh học.
- Kí chủ của vi khuẩn lao là phổi người. (Phổi người là nơi vi khuẩn lao sinh sống.)
Từ đồng nghĩa
- Sinh vật ký sinh: sinh vật sống nhờ vào sinh vật khác.
- Trùng ký sinh: một số loại kí sinh vật đơn bào (như trùng sốt rét).
- Kẻ ăn bám: nghĩa bóng chỉ người sống dựa dẫm.
Thành ngữ liên quan
- Kí sinh vật trên cơ thể người: cụm từ chỉ các loại ký sinh gây bệnh cho người.
- Rận là kí sinh vật trên cơ thể người thường gây ngứa. (Rận là sinh vật sống trên da người và gây khó chịu.)